Gres – co to jest i jakie ma właściwości?

Gres to wytrzymała płytka ceramiczna, nazywana także kamionką szlachetną. Powstaje z mieszanki gliny, kaolinu, piasku kwarcowego i skalenia, którą prasuje się pod wysokim ciśnieniem, a następnie wypala w temperaturze przekraczającej 1200°C. Dzięki temu ma bardzo niską nasiąkliwość, wysoką twardość i odporność na mróz, ścieranie oraz uszkodzenia mechaniczne.

Czym jest gres?

Gres należy do ceramiki szlachetnej, czyli materiałów o zwartej, mało porowatej strukturze. W procesie produkcji drobno zmielone surowce zostają dokładnie wymieszane, uformowane i sprasowane. Wysokie ciśnienie ogranicza liczbę pustek w płytce, a wypalanie w temperaturze ponad 1200°C powoduje spieczenie masy.

W efekcie powstaje materiał o strukturze zbliżonej do kamienia. To właśnie połączenie składu, ciśnienia i temperatury decyduje o parametrach użytkowych gresu. Płytki mogą być barwione w masie, szkliwione albo poddawane dodatkowej obróbce powierzchni, takiej jak polerowanie.

Jakie właściwości ma gres?

O przydatności gresu w domu i na zewnątrz decydują przede wszystkim jego parametry techniczne. Najważniejsze właściwości tego materiału to:

• Wysoka twardość – dobrej jakości gres może osiągać wysoką pozycję w skali Mohsa, dlatego jest odporny na zarysowania i zużycie.
• Nasiąkliwość poniżej 0,5% – płytka wchłania bardzo mało wody, więc wilgoć trudniej przenika do jej wnętrza.
• Mrozoodporność – niska nasiąkliwość ogranicza ryzyko uszkodzeń podczas cyklicznego zamarzania i rozmarzania wody.
• Odporność na ścieranie i uderzenia – gres sprawdza się w miejscach, po których często się chodzi lub gdzie płytki są narażone na obciążenia.
• Odporność na plamy i część środków chemicznych – zwłaszcza gres szkliwiony ma zwartą, łatwą do czyszczenia powierzchnię.

Nasiąkliwość jest szczególnie ważna przy wyborze płytek na taras, balkon lub schody zewnętrzne. Woda, która wniknie w porowaty materiał, może podczas mrozu zwiększyć swoją objętość i doprowadzić do pękania. Dlatego sam wygląd płytki nie wystarcza – w zastosowaniach zewnętrznych trzeba sprawdzić, czy konkretny produkt ma właściwości mrozoodporne.

Gres a glazura – czym się różnią?

Glazura to najczęściej cieńsza płytka ceramiczna przeznaczona przede wszystkim na ściany wewnętrzne. Może mieć atrakcyjne kolory, wzory i połysk, ale zwykle nie dorównuje gresowi pod względem twardości, odporności na ścieranie i mrozoodporności. Nie każda glazura nadaje się na podłogę, a tym bardziej na zewnątrz.

Najważniejsze różnice między tymi materiałami przedstawia tabela:

Nie oznacza to, że glazura jest gorsza w każdym zastosowaniu. Na ścianie w łazience lub nad blatem kuchennym jej mniejsza odporność mechaniczna często nie ma większego znaczenia. Gres warto wybrać wtedy, gdy płytka będzie obciążona, narażona na ścieranie albo wystawiona na zmienne warunki atmosferyczne.

Jakie są rodzaje gresu?

Gres nie jest jednym wykończeniem powierzchni. W sprzedaży występują płytki o różnej strukturze, połysku i sposobie zabezpieczenia. Najczęściej spotkasz trzy podstawowe odmiany:

• Gres techniczny – nieszkliwiony i zwykle jednolity w całym przekroju. Ma wysoką odporność na ścieranie, obciążenia i zmienne temperatury, dlatego stosuje się go między innymi w garażach, pomieszczeniach gospodarczych, na tarasach i w obiektach o dużym natężeniu ruchu. Jego powierzchnia może być bardziej chropowata, a wybór wzorów jest zwykle mniejszy.
• Gres szkliwiony – na wypaloną płytkę nakłada się warstwę szkliwa, która może nadawać jej mat, satynę lub połysk. Szkliwo ułatwia czyszczenie, ogranicza wnikanie zabrudzeń i pozwala uzyskać wzory imitujące drewno, beton, marmur czy kamień.
• Gres polerowany – ma wygładzoną, często mocno połyskującą powierzchnię. Wygląda efektownie, ale może być bardziej śliski po zamoczeniu i podatniejszy na widoczne zarysowania niż wykończenie matowe. Na mokre podłogi trzeba wybierać go ze szczególną ostrożnością.

Spotyka się także powierzchnię lappato, czyli częściowo polerowaną. Łączy ona fragmenty matowe i połyskujące, tworząc delikatne refleksy. Przy wyborze nie należy kierować się wyłącznie wyglądem. Znaczenie mają również antypoślizgowość, odporność na ścieranie i przeznaczenie wskazane przez producenta.

Niektóre płytki są rektyfikowane. Ich krawędzie zostają mechanicznie docięte pod kątem prostym, dzięki czemu można zastosować węższą fugę niż przy płytkach o krawędziach nierektyfikowanych. Rektyfikacja nie zmienia jednak podstawowych właściwości samego gresu, takich jak nasiąkliwość czy mrozoodporność.

Gdzie stosować gres?

Gres sprawdza się w kuchniach, łazienkach, przedpokojach i salonach, szczególnie gdy podłoga jest intensywnie użytkowana. Można wykorzystać go również na ścianach, stopniach i w strefach narażonych na wilgoć. Modele imitujące drewno, kamień lub beton pozwalają dopasować materiał do różnych stylów wnętrz.

Na zewnątrz gres stosuje się na tarasach, balkonach, schodach, podestach i niektórych elewacjach. W takim miejscu płytka powinna mieć potwierdzoną mrozoodporność oraz parametry antypoślizgowe dopasowane do warunków użytkowania. Do garażu, warsztatu lub przestrzeni komercyjnej często wybiera się gres techniczny ze względu na jego odporność na ścieranie, obciążenia i zabrudzenia.

Gres jest więc właściwym wyborem tam, gdzie liczy się trwałość, mała nasiąkliwość i możliwość użytkowania w wymagających warunkach. Glazura pozostaje dobrym rozwiązaniem na dekoracyjne ściany wewnętrzne, ale na zewnątrz i na intensywnie eksploatowane podłogi trzeba dobierać materiał o wyższych parametrach.

Najważniejszym parametrem gresu jest nasiąkliwość poniżej 0,5%, ponieważ to ona w dużej mierze decyduje o odporności na wilgoć i mróz. Przed zakupem sprawdź jednak specyfikację konkretnej płytki, zwłaszcza gdy ma być ułożona na zewnątrz.