Firany czy firanki – jak poprawnie nazywać dekoracje okienne?

Poprawna i neutralna forma to „firanka”, a w liczbie mnogiej „firanki”. „Firana” nie jest formą podstawową. To zgrubienie utworzone od słowa „firanka”, które rozpowszechniło się głównie w języku handlowym.

Firany czy firanki – która forma jest poprawna?

W polszczyźnie neutralne określenie dekoracji okiennej wykonanej z przejrzystej tkaniny, koronki lub siatki brzmi firanka. Można więc powiedzieć: „kupiłam nowe firanki”, „firanka pasuje do okna” albo „trzeba wyprać firanki”.

Nie należy traktować słowa „firanka” jako zdrobnienia od „firany”. Zależność jest odwrotna: „firana” to zgrubienie od wyrazu „firanka”. Zgrubienie to forma, która może sugerować większy rozmiar, ciężar lub mniej delikatny charakter przedmiotu. W tym przypadku nie pełni jednak wyłącznie funkcji stylistycznej, ponieważ zadomowiło się także w nazwach produktów.

Samo słowo „firanka” jest zapożyczeniem z języka niemieckiego. Wiąże się je z terminami Fürhang lub Vorhang, oznaczającymi zasłonę. Zostało przejęte do polszczyzny właśnie w formie zakończonej na „-anka”, a nie jako „firana”.

Dlaczego w sklepach mówi się „firany”?

Popularność formy „firana” wynika przede wszystkim z wpływu języka handlowego. W sprzedaży detalicznej zdrobnienia bywają odbierane jako zbyt potoczne, niepoważne albo kojarzące się z małym rozmiarem. Z tego powodu sprzedawcy zaczęli chętniej używać określenia „firana”, podobnie jak w parze „zasłonka” i „zasłona”.

W ofertach sklepów można więc spotkać „firany do salonu”, „firany gotowe” czy „firany na wymiar”. Taki zwyczaj nie zmienia jednak statusu wyrazów w polszczyźnie ogólnej. Różnicę między obiema formami można przedstawić tak:

• Firanka, firanki – forma podstawowa, neutralna i poprawna w każdym kontekście.
• Firana, firany – zgrubienie od „firanki”, często używane w języku handlowym i środowiskowym.

Użycie słowa „firana” nie jest poważnym błędem komunikacyjnym, bo forma ta jest powszechnie rozumiana. Jeśli jednak zależy Ci na naturalnym i neutralnym językowo określeniu, wybierz słowo „firanka”. To ono jest formą podstawową, a „firana” pozostaje wariantem rozpowszechnionym przede wszystkim przez handel.