Kompostownik – co wrzucać, a czego unikać?
Do kompostownika wrzucaj przede wszystkim resztki roślinne, obierki, fusy, skoszoną trawę, liście i rozdrobnione gałęzie. Nie dodawaj mięsa, nabiału, odchodów zwierząt domowych, plastiku ani materiałów zanieczyszczonych chemią. Najlepszy kompost powstaje wtedy, gdy łączysz wilgotne materiały zielone z suchymi materiałami brązowymi.
Co można wrzucać do kompostownika?
Materiały zielone są wilgotne i bogate w azot. Dostarczają pożywienia mikroorganizmom rozkładającym odpady. Do tej grupy należą:
- obierki i resztki warzyw oraz owoców
- skoszona trawa
- chwasty bez nasion i części rozłogowych
- fusy z kawy i herbaty, najlepiej bez syntetycznych torebek
- resztki roślin, zwiędłe kwiaty i łodygi
- skorupki jaj
Materiały brązowe zawierają więcej węgla. Rozluźniają pryzmę, pochłaniają nadmiar wilgoci i ułatwiają dopływ powietrza. Możesz wykorzystać:
- suche liście
- słomę i siano
- drobne gałęzie oraz rozdrobnioną korę
- trociny i wióry z nielakierowanego drewna
- niezadrukowaną tekturę i wytłaczanki po jajkach
- papierowe ręczniki i serwetki bez dodatków syntetycznych
Odpady warto rozdrobnić przed dodaniem do kompostownika. Mniejsze kawałki szybciej mieszają się z innymi składnikami i łatwiej ulegają rozkładowi.
Co wrzucać, a czego unikać?
Poniższe zestawienie obejmuje produkty, które najczęściej budzą wątpliwości:
| Produkt | Status | Dlaczego? |
|---|---|---|
| Obierki warzyw i owoców | Tak | Są materiałem zielonym i szybko ulegają rozkładowi. |
| Skórki cytrusów | Ostrożnie | Można dodawać je w małych ilościach, najlepiej po rozdrobnieniu. Większa ilość rozkłada się wolniej. |
| Mięso, ryby, kości i tłuszcze | Nie | Gniją, wydzielają intensywny zapach i przyciągają szczury oraz inne zwierzęta. |
| Nabiał, sery i jogurty | Nie | Może powodować gnicie i zwabiać szkodniki. |
| Odchody psów i kotów | Nie | Mogą zawierać pasożyty i patogeny. |
| Chore rośliny | Nie | Patogeny mogą przetrwać i wrócić do ogrodu wraz z kompostem. |
| Popiół drzewny | Tak, w małej ilości | Dostarcza minerałów, ale silnie podnosi pH. Nie używaj popiołu z węgla ani papierosów. |
| Plastik, szkło i metal | Nie | Nie rozkładają się w kompostowniku. |
| Pestycydy, herbicydy i inne chemikalia | Nie | Mogą zahamować pracę mikroorganizmów i zanieczyścić kompost. |
Jak układać odpady w kompostowniku?
Samo wrzucanie właściwych odpadów nie wystarczy. Kompost potrzebuje dostępu powietrza, umiarkowanej wilgotności i różnorodnego wsadu. Warstwy układaj w następującej kolejności:
- Na spód połóż materiały brązowe, takie jak drobne gałęzie, słoma lub rozdrobniona kora. Utworzą warstwę drenażową i poprawią przepływ powietrza.
- Dodaj materiały zielone – trawę, obierki i świeże resztki roślinne.
- Przełóż je materiałami brązowymi, na przykład suchymi liśćmi, tekturą albo trocinami. Nie twórz dużej, zwartej warstwy samej trawy.
- Wierzch przykryj materiałem brązowym. Ograniczy to parowanie, zapachy i dostęp owadów.
- Co kilka tygodni przerzuć zawartość widłami ogrodowymi lub łopatą, aby doprowadzić tlen do głębszych warstw.
Wrzucanie samej skoszonej trawy to częsty błąd. Trawa szybko się zbija, zatrzymuje wodę i zaczyna gnić zamiast się kompostować. Połącz ją z suchymi liśćmi, rozdrobnionymi gałęziami lub tekturą. Jeśli kompost jest zbyt mokry, dodaj więcej materiałów brązowych. Gdy przeschnie, lekko go zwilż.
Najczęstsze błędy przy kompostowaniu
Mięso, nabiał, tłuszcze i resztki gotowanych potraw mogą przyciągać szczury, muchy, psy oraz inne zwierzęta. Ich rozkład często powoduje odór i procesy gnilne. Z kolei plastik, szkło, chemikalia i leki zanieczyszczają wsad, a odchody psów i kotów mogą wprowadzać do niego pasożyty.
Nie dodawaj także chwastów z dojrzałymi nasionami ani roślin porażonych chorobami. W przydomowym kompostowniku temperatura nie zawsze jest wystarczająca, aby unieszkodliwić nasiona i patogeny.
Liście orzecha włoskiego i dębu zawierają garbniki, dlatego rozkładają się wolniej. Najlepiej kompostować je osobno, w otwartym kompostowniku lub na pryzmie, gdzie deszcz i śnieg mogą stopniowo wypłukać te związki. Niewielki dodatek dojrzałych liści nie musi zniszczyć kompostu, ale nie powinny one stanowić całego wsadu.
Najprostsza zasada brzmi: łącz różne odpady, rozdrabniaj większe kawałki, przekładaj zielone brązowymi i regularnie napowietrzaj pryzmę. Dzięki temu kompost nie będzie gnił, lecz stopniowo zamieni się w ciemny, sypki materiał o ziemistym zapachu.
