Do kiedy można wycinać drzewa owocowe?

Wycinkę całego drzewa owocowego na prywatnej działce najbezpieczniej planować od 16 października do końca lutego. Przycinanie gałęzi rządzi się innymi zasadami – jabłonie i grusze zwykle tnie się pod koniec zimy, a wiśnie i czereśnie latem, po zbiorach.

Wycinka a przycinanie – to nie ten sam zabieg

W języku potocznym „wycinać drzewo” może oznaczać zarówno usunięcie całego okazu, jak i skrócenie kilku gałęzi. Prawnie wycinka oznacza usunięcie drzewa, natomiast przycinanie jest zabiegiem pielęgnacyjnym, który ma ograniczyć wzrost, rozluźnić koronę albo poprawić owocowanie.

Przy usuwaniu całego drzewa znaczenie ma przede wszystkim ochrona gatunkowa ptaków i innych zwierząt. Przy cięciu pielęgnacyjnym decydują głównie gatunek drzewa, jego wiek, stan zdrowia i faza rozwoju.

Kiedy można legalnie wyciąć drzewo owocowe?

W Polsce okres od 1 marca do 15 października obejmuje przyjmowany w praktyce okres lęgowy ptaków. Dlatego termin od 16 października do końca lutego jest najbezpieczniejszym czasem na usunięcie drzewa. Nie oznacza to jednak, że poza tym okresem można bez sprawdzenia ściąć każdy okaz. Zakazy dotyczące gatunków chronionych obowiązują niezależnie od pory roku.

Drzewa i krzewy owocowe na prywatnej nieruchomości zwykle można usunąć bez zezwolenia. Wyjątek stanowi między innymi nieruchomość wpisana do rejestru zabytków, teren zieleni, park narodowy, rezerwat albo inny obszar objęty szczególnymi ograniczeniami. Znaczenie ma też to, czy usunięcie drzewa pozostaje związane z działalnością gospodarczą.

Jeżeli na drzewie znajduje się gniazdo, dziupla lub inne miejsce rozrodu chronionego gatunku, samo oczekiwanie na jesień nie rozwiązuje problemu. Przed rozpoczęciem prac może być potrzebne zezwolenie na odstępstwo od zakazów ochrony gatunkowej. W razie wątpliwości należy skonsultować oględziny z osobą zajmującą się arborystyką lub ochroną przyrody.

Kiedy przycinać drzewa owocowe?

Termin cięcia zależy od gatunku i rodzaju zabiegu. Cięcie w okresie spoczynku, nazywane cięciem na sucho, ogranicza utratę soków i pozwala uformować koronę przed rozpoczęciem intensywnego wzrostu. Cięcie na zielono wykonuje się późną wiosną lub latem, gdy drzewo jest w pełni aktywne.

Najczęściej stosuje się następujące terminy:

• Jabłonie i grusze – podstawowe cięcie wykonuje się pod koniec zimy lub na przedwiośniu, po ustąpieniu silnych mrozów. Latem można usunąć część pionowych, silnych przyrostów, czyli tak zwanych wilków.
• Śliwy – termin zależy od odmiany. Późne odmiany często przycina się wczesną wiosną, a wczesne po zbiorach, zwykle pod koniec lata.
• Wiśnie i czereśnie – główne cięcie przeprowadza się latem, po zbiorze owoców, najczęściej od sierpnia do początku września.
• Brzoskwinie – młode drzewa formuje się wiosną, natomiast starsze okazy można prześwietlać także po owocowaniu.

Jesienne cięcie większości drzew owocowych nie jest dobrym rozwiązaniem. Pobudzone drzewo może wypuścić nowe przyrosty, które nie zdążą zdrewnieć przed mrozem. Świeże rany są też bardziej narażone na przemarzanie i infekcje. Wyjątkiem mogą być lekkie cięcia po zbiorach u niektórych odmian, ale należy zakończyć je odpowiednio wcześnie, a nie wykonywać tuż przed zimą.

Co sprawdzić przed wycinką?

Przed uruchomieniem piły sprawdź kilka informacji, które decydują o legalności i bezpieczeństwie prac:

• Sprawdź, czy w koronie nie ma aktywnego gniazda, dziupli ani innych śladów bytowania chronionych zwierząt.
• Ustal, czy drzewo rzeczywiście jest owocowe, a nie tylko przypomina gatunek sadowniczy.
• Zweryfikuj, czy nieruchomość należy do osoby prywatnej i czy usunięcie drzewa nie ma związku z działalnością gospodarczą.
• Sprawdź, czy działka nie leży na terenie zabytkowym, w parku, rezerwacie albo na innym obszarze objętym ochroną.
• Jeśli drzewo jest duże, pochylone lub znajduje się przy budynku, zlec prace arborystom zamiast usuwać je samodzielnie.

Co grozi za naruszenie przepisów?

Usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia może skutkować administracyjną karą pieniężną. Osobne konsekwencje przewidują przepisy za niszczenie gniazd, siedlisk oraz płoszenie lub niepokojenie chronionych ptaków w miejscach rozrodu. Dlatego zwolnienie dotyczące drzew owocowych nie oznacza zwolnienia z przepisów ustawy o ochronie przyrody.

Najprostsza zasada brzmi: całkowite usunięcie drzewa planuj w okresie jesienno-zimowym, ale wcześniej sprawdź ochronę gatunkową i status nieruchomości. Jeżeli chodzi tylko o gałęzie, wybierz termin właściwy dla konkretnego gatunku, zamiast kierować się kalendarzem wycinki.

Informacje mają charakter ogólny i nie zastępują indywidualnej konsultacji prawnej ani przyrodniczej. Przed usunięciem drzewa na terenie zabytkowym, chronionym lub z obecnością gniazda skontaktuj się z właściwym urzędem albo specjalistą.