Bojler – co to jest i jak działa?
Bojler to pojemnościowy ogrzewacz wody, który podgrzewa i przechowuje ciepłą wodę użytkową (c.w.u.) w izolowanym zbiorniku. Dzięki temu woda jest dostępna w kranie, pod prysznicem lub w kuchni bez konieczności ogrzewania jej dopiero w chwili poboru.
Czym jest bojler?
Bojler, nazywany także zasobnikiem c.w.u., składa się ze zbiornika, układu grzewczego, izolacji oraz przyłączy doprowadzających zimną i odprowadzających podgrzaną wodę. Jego najważniejszą cechą jest magazynowanie określonej ilości ciepłej wody. Zapas można później wykorzystać w kilku punktach poboru.
Źródłem ciepła może być grzałka elektryczna albo wężownica, przez którą przepływa czynnik ogrzany przez kocioł, pompę ciepła lub inne urządzenie grzewcze. W wybranych modelach występują oba rozwiązania, dzięki czemu zbiornik może działać także wtedy, gdy główne źródło ciepła jest wyłączone.
Typowy bojler ma zbiornik stalowy, często zabezpieczony emalią, izolację termiczną, termostat lub czujnik temperatury, wlot zimnej wody i wylot c.w.u. W niektórych urządzeniach stosuje się także anodę ochronną, która ogranicza korozję zbiornika.
Jak działa bojler?
Praca urządzenia opiera się na cyklicznym napełnianiu, podgrzewaniu i utrzymywaniu temperatury wody. Proces przebiega w kilku etapach:
- Do zbiornika przez przyłącze dopływa zimna woda, a pobrana wcześniej ciepła woda trafia do instalacji.
- Grzałka elektryczna albo wężownica przekazuje energię cieplną wodzie znajdującej się w zbiorniku.
- Termostat lub czujnik kontroluje temperaturę i wyłącza ogrzewanie po osiągnięciu ustawionej wartości.
- Izolacja ogranicza stygnięcie wody, choć podczas przechowywania występują pewne straty postojowe.
- Po odkręceniu kranu podgrzana woda wypływa do punktu poboru, a jej miejsce zajmuje kolejna porcja zimnej wody.
W bojlerze elektrycznym ciepło dostarcza grzałka. W zasobniku z wężownicą energia pochodzi z zewnętrznego obiegu grzewczego, na przykład kotła lub pompy ciepła. Wężownica przekazuje ciepło do wody, ale nie miesza jej z czynnikiem grzewczym.
Temperaturę należy ustawić z uwzględnieniem higieny instalacji. Woda w zasobniku powinna osiągać co najmniej 55°C, ponieważ zbyt niska temperatura sprzyja namnażaniu bakterii Legionella. W wielu instalacjach stosuje się okresowe podgrzanie wody do wyższej temperatury zgodnie z instrukcją urządzenia i zaleceniami instalatora. Takie działanie ogranicza ryzyko sanitarne, ale wymaga zachowania ostrożności, ponieważ gorąca woda może powodować oparzenia.
Bojler a podgrzewacz przepływowy – czym się różnią?
Podgrzewacz przepływowy nie przechowuje zapasu wody. Ogrzewa ją dopiero wtedy, gdy użytkownik odkręci kran. Bojler działa odwrotnie – najpierw przygotowuje wodę w zbiorniku, a następnie udostępnia ją w punktach poboru.
| Cecha | Bojler pojemnościowy | Podgrzewacz przepływowy |
|---|---|---|
| Sposób działania | Podgrzewa i magazynuje wodę w zbiorniku. | Ogrzewa wodę podczas jej przepływu. |
| Dostępność ciepłej wody | Zapewnia zapas, ale po jego zużyciu trzeba poczekać na ponowne nagrzanie. | Może dostarczać wodę tak długo, jak pozwala na to moc urządzenia i instalacji. |
| Zużycie energii | Występują straty postojowe wynikające z przechowywania wody. | Nie ma strat związanych ze zbiornikiem, lecz urządzenie może wymagać dużej mocy chwilowej. |
| Zastosowanie | Domy i miejsca z większym zużyciem oraz kilkoma punktami poboru. | Pojedyncze punkty, małe zużycie lub miejsca z ograniczoną przestrzenią. |
Bojler zwykle lepiej sprawdza się wtedy, gdy kilka osób korzysta z prysznica lub wanny, a ciepła woda ma być dostępna w kilku miejscach. Podgrzewacz przepływowy zajmuje mniej miejsca i może być wygodny przy umywalce, w małej kuchni albo w pomieszczeniu używanym sporadycznie. Wymaga jednak instalacji elektrycznej o parametrach dopasowanych do jego mocy.
Jak dobrać bojler do potrzeb?
Najważniejsze są liczba domowników, liczba punktów poboru, sposób korzystania z wody oraz dostępne źródło ciepła. Wanna i częste prysznice jeden po drugim zwiększają zapotrzebowanie bardziej niż sporadyczne korzystanie z umywalki. Orientacyjne zakresy pojemności wyglądają następująco:
- 1–2 osoby – około 80–100 l.
- 3–4 osoby – około 100–140 l.
- 5 osób – około 140–200 l lub więcej.
- Pojedynczy punkt poboru – mniejszy zbiornik, którego pojemność zależy od zużycia i miejsca montażu.
Podane wartości są orientacyjne. Zbyt mały zbiornik będzie szybko się wyczerpywał, a zbyt duży zwiększy koszt podgrzewania i straty postojowe. Przy wyborze trzeba też sprawdzić miejsce montażu, nośność podłoża, wymagania hydrauliczne oraz możliwość wykonania bezpiecznego podłączenia elektrycznego.
Bojler elektryczny wykorzystuje grzałkę, której moc w domowych urządzeniach często mieści się w zakresie około 1,5–6 kW. Model z wężownicą współpracuje z kotłem, pompą ciepła lub innym źródłem ciepła. W przypadku pompy ciepła szczególne znaczenie ma powierzchnia wymiany ciepła wężownicy oraz zgodność zasobnika z parametrami konkretnej instalacji.
Przy montażu i doborze zabezpieczeń należy korzystać z dokumentacji urządzenia oraz pomocy uprawnionego instalatora. Dotyczy to zwłaszcza układów łączących bojler z kilkoma źródłami ciepła.
Najprościej mówiąc, bojler wybiera się wtedy, gdy potrzebny jest zapas ciepłej wody dostępny dla kilku użytkowników. Podgrzewacz przepływowy lepiej pasuje do małego, pojedynczego punktu poboru, w którym liczy się niewielki rozmiar urządzenia i brak zbiornika.
